معتبرند ، ولى زورق‌هاى غير دودى محل خطرند و به اندك طغيانى احتمال غرق دارند . واپورهاى بزرگى كه شب‌ها از ميان بوغاز عبور مىكنند ، براى آن كه به يكديگر برنخورند چراغ سبز و چراغ سرخ در يمين و يسار كشتى متصل به محجر روشن مىكنند كه از دور اين علامت را مشاهده نمايند . هواى جنوب بوغاز گرم است ، زيرا كه باد جنوبى از خاك عبور مىكند و آن را لُدسْ مىنامند و هواى شمالش سرد است ، زيرا كه باد از دريا عبور مىكند و آن را پرياز گويند . طرف جنوب بوغاز را كه در وقت آمدن از درياى قرادنگيز در سمت ايران است ، آن را آناطولى حصارى نامند كه خاك آسيا است و تا طهران و چين اتصال دارد و طرف شمال آن را كه ايمن است ، روملى حصار گويند كه خاك اروپ است و ساخل دو طرف بوغاز پست و بلند و دره‌ماهور « 1 » است . وكلا و اعيان و غيره ، عمارت عمارات عاليه و مساجد متعاليه از دو طرف آن ، در كنار آب ساخته‌اند كه بسيار باصفا است و در هيچ ولايتى بدين وضع ، عمارت از دو طرف آب ديده نشده و اين وضع مخصوص بوغاز اسلامبول است و اشجار سرو و كاج در آنجا بسيار است و اكثر سروها را در قبرستان‌ها غرس مىنمايند و خيلى باصفا است . سمت روملى معتبرتر از سمت آناطولى است زيرا كه اعليحضرت سلطان و منتسبان سلطنت ، در سمت روملى سُكنا دارند و غالب عمارات سلطنتى هم در آن طرف است و اعيان اسلامبول و سفراى دول متحابّه هم در موسم ييلاق به اين سمت مىآيند و والدهء سلطان عبدالعزيز شهيد و سلطان مراد معزول نيز در اين طرف اقامت دارند . بالجمله ، عمارات معروفه‌اى كه در اين سمت است ، يكى عمارت يالى چراغان است كه سلطان‌محمود ساخته است و عمارت دولمه باغچه‌سى است كه سلطان عبدالعزيز بنا نهاده است و آن را بشيك‌طاش هم گويند ، زيرا كه در آن محله واقع شده است و عمارت يلدوز است كه اعليحضرت سلطان عبدالحميدخان در آنجا بودند و عمارت يالى فاطمه سلطان دختر عبدالمجيدخان و عمارت رشيدپاشان و عمارت يالى جناب معين‌الملك سفير كبير ايران و ساير سفراى دول متحابه است كه همه عالى هستند و عمارت معروفه‌اى كه در سمت آناطولى است ، يكى عمارت بيگلربيگى است كه در محله او واقع است و اعليحضرت شاهنشاهى در مسافرت اول فرنگستان در اين

--> ( 1 ) . ماهور تپه‌هاى مسلسلى كه در دامنهء كوه پديد آمده باشد .